Depreme Dayanıklı Konut Nasıl Anlaşılır?

Türkiye bir deprem ülkesi ve ev ararken sorulması gereken ilk soru artık “Bu bina güvenli mi?”. Bir binanın dayanıklılığı boyasından, cephesinden ya da iç mekânından anlaşılmaz. Ancak birkaç belgeye ve birkaç basit işarete bakarak çok şey öğrenebilirsiniz.

1. Ruhsat tarihine bakın

Binanın hangi deprem yönetmeliğine göre tasarlandığını gösteren ilk ipucu yapı ruhsatının tarihidir. Bugün yürürlükte olan Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 1 Ocak 2019'da yürürlüğe girdi; daha önce 2007 ve 1998 yönetmelikleri uygulanıyordu. Yeni yönetmelikte binalar, bulundukları noktanın deprem tehlikesi ayrıntılı olarak hesaba katılarak tasarlanır.

2. Zemin etüdünü sorun

Aynı bina farklı zeminlerde farklı davranır. Sağlam bir yapının ilk adımı, jeoloji ve jeofizik mühendislerinin hazırladığı zemin etüdü raporudur; temel sistemi (ör. radye temel) bu rapora göre seçilir. Almayı düşündüğünüz projenin zemin etüdünü ve temel sistemini firmaya sorabilirsiniz.

Adresin bulunduğu noktanın deprem tehlikesini AFAD'ın Türkiye Deprem Tehlike Haritası'ndan (tdth.afad.gov.tr) siz de inceleyebilirsiniz.

3. Yapı denetim kuruluşunu öğrenin

Yapı denetim sistemiyle yeni binalar, proje aşamasından iskâna kadar bağımsız yapı denetim kuruluşlarınca denetlenir; bu sistem 2011'den bu yana tüm illerde uygulanıyor. Denetimi yapan kuruluşun adı yapı ruhsatında ve şantiye tabelasında yer alır. İnşaat sırasında alınan beton ve demir numunelerinin laboratuvar sonuçları da bu sürecin parçasıdır.

4. Malzemeye ve taşıyıcı sisteme bakın

• Beton sınıfı: Yürürlükteki yönetmelik, betonarme binalarda C25'ten düşük dayanımlı beton kullanılmasına izin vermez. Projede kullanılan beton sınıfını firmaya sorabilirsiniz.
• Donatı: Taşıyıcı elemanlarda nervürlü inşaat demiri kullanılır. Kolon ve kirişlerdeki sık etriyeler, binanın depremde enerjiyi sönümleyerek ayakta kalmasına yardım eder.
• Perde duvarlar: Betonarme perdeler, binanın yatay yüklere karşı direncini artırır.
• Düzenli plan: Kolonları üst üste oturan, katlar arasında ani değişim olmayan sade planlı binalar depremde daha öngörülebilir davranır.

5. İskânı ve tadilat geçmişini kontrol edin

Yapı kullanma izin belgesi (iskân), binanın ruhsatına ve onaylı projesine uygun tamamlandığını gösterir. Eski binalarda sonradan yapılan tadilatlara dikkat edin: Zemin kattaki dükkânlarda kolon kesilmesi ya da taşıyıcı duvarların kaldırılması binanın dayanımını ciddi biçimde zayıflatır.

6. Gözle görülebilen işaretler

• Kolon ve kirişlerde çapraz ya da derin çatlaklar, dökülen beton ve görünen paslı demir
• Bodrum katta sürekli nem, su sızıntısı ve kabaran sıvalar (demirin paslanmasına yol açar)
• Kapı ve pencerelerin sıkışması, döşemelerde gözle görülür eğim

Bu işaretler tek başına bir hüküm vermez, ama bir uzmana danışmak için yeterli sebeptir.

Emin olamıyorsanız uzmana danışın

Mevcut bir binanın deprem riskini kesin olarak ancak uzman incelemesi ortaya koyar. 6306 sayılı Kanun kapsamındaki riskli yapı tespiti, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın lisansladığı kuruluşlarca yapılır. Bir inşaat mühendisinden alacağınız ön değerlendirme de kararınızı kolaylaştırır.

Okkalar projelerinde

Projelerimizi zemin etüdüyle başlatıyor, yürürlükteki deprem yönetmeliğine göre projelendiriyor ve bağımsız yapı denetim kuruluşlarının gözetiminde inşa ediyoruz. Projelerimizin zemin etüdü, yapı denetim ve ruhsat bilgilerini satış ofisimizden isteyebilirsiniz.